سازمان جهانی گردشگری در آخرین گزارش خود از وضعیت بازار گردشگری در سه ماه نخست ۲۰۲۱ از کاهش تعداد گردشگران حتی بیشتر از سال ۲۰۲۰ خبر داد که البته با تکیه بر واکسیناسیون عمومی امید بر بهبودی آرام این بازار را همچنان انتظار دارد.

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از دنیای اقتصاد، ورود گردشگران بین‌المللی در دوره سه ماه ژانویه تا مارس ۲۰۲۱ در مقایسه با سال ۲۰۲۰ حدود ۸۳ درصد کاهش یافته است که این امر ناشی از بالا بودن محدودیت‌های سفر و پایین بودن اعتماد و اطمینان مسافران به سفر به‌دلیل شیوع گسترده کرونا بوده است. این روند کاهشی به‌دنبال افت بی‌سابقه ۷۳ درصدی در سال ۲۰۲۰، بدترین سال ثبت شده برای گردشگری بین‌المللی است. این کاهش شدید نشان‌دهنده از دست دادن حدود ۱۸۰ میلیون گردشگر خارجی در مقایسه با مدت مشابه در سال ۲۰۲۰ است و این رقم در مقایسه با سال ۲۰۱۹ کاهش ۲۶۵ میلیون نفری را نشان می‌دهد. حجم سفرهای بین‌المللی همچنان ۸۸ درصد کمتر از سه ماه اول سال ۲۰۱۹ یعنی مقطع پیش از همه‌گیری است.

همچنین درآمد گردشگری بین‌المللی در سال ۲۰۲۰ حدود ۹۳۰ میلیارد دلار کاهش پیدا کرده که با توجه به کاهش سفرهای جهانی، ۶۴ درصد کاهش درآمدی را تجربه کرده است. گردشگران بین‌المللی در سال گذشته حدود ۵۳۶ میلیارد دلار در مقاصد هزینه کرده‌اند که این مبلغ یک‌سوم هزینه‌های سال ۲۰۱۹ با رقم ۱۴۶۶ میلیارد دلار بوده است.

براساس این آمارها، آسیا و اقیانوسیه با کاهش ۹۴ درصدی در سه ماه نخست ۲۰۲۱، همچنان نسبت به سایر مناطق بیشترین میزان رکود را تجربه کرده است. این روند کاهشی برای اروپا با افت ۸۳ درصدی، آفریقا کاهش ۸۱ درصدی، خاورمیانه افت ۷۸ درصدی و قاره آمریکا کاهش ۷۱ درصدی برآورد شده است.

اگرچه داده‌های ماه مارس آمار کمتر از ۶۵ درصد کاهش در مقایسه با مارس ۲۰۲۰ را نشان می‌دهد اما در مقایسه با سال ۲۰۱۹ کاهش قابل‌توجه ۸۸ درصدی را تجربه کرده است.

بسیاری از کشورها محدودیت‌های سختگیرانه سفر از اواخر سال ۲۰۲۰ را به‌دلیل بدتر شدن اوضاع بیماری همه‌گیر با افزایش موارد انواع جدید مجددا اعمال کردند. این محدودیت‌ها شامل آزمایش اجباری، قرنطینه، ممنوعیت مقررات رفت و آمد، ممنوعیت‌های محلی و در برخی موارد بسته شدن کامل مرزها است. در اوایل فوریه ۲۰۲۱ حدود ۳۲ درصد از مقصدهای جهان به‌طور کامل برای گردشگران بین‌المللی بسته بودند و ۳۴ درصد دیگر محدودیت‌های جزئی برقرار کردند. علاوه بر این میزان واکسیناسیون در کشورها و مناطق کندتر از حد انتظار و کاملا نامتوازن بوده است.

باتوجه به این شرایط در تمام مناطق جهان در سه ماه نخست سال شاهد کاهش چشمگیر در گردشگران ورودی بوده‌ایم. در چند منطقه جهان شاهد کاهش ۹۰ تا ۱۰۰ درصدی بوده‌ایم که در آسیا و اقیانوسیه بیشتر به چشم می‌خورد. اروپای مرکزی و شرقی، اروپای جنوبی و مدیترانه‌ای، آمریکای مرکزی، آفریقای شمالی و صحرای جنوبی کاهش زیر ۸۰ درصدی داشته‌اند. مقاصد حوزه کارائیب با افت ۶۱ درصدی کمترین میزان کاهش را در بین سایر مناطق در سه ماه اول ۲۰۲۱ تجربه کرده است. زیرا چندین مقصد این منطقه جزیره‌ای عملکرد بهتری در ماه مارس داشته است. اما چند کشور در ژانویه تا مارس ۲۰۲۱ حتی میزان کاهش را به کمتر از ۵۰ درصد رسانده‌اند که می‌توان به مکزیک، جمهوری دومینیکن، پورتوریکو، ماکائو، مالدیو، آلبانی و بلغارستان اشاره کرد.

با این‌حال طبق بررسی‌های کارشناسان سازمان جهانی گردشگری ایجاد اعتماد به بازار گردشگری طی ماه‌های مه تا آگوست ۲۰۲۱ در حال افزایش است. سرعت واکسیناسیون در برخی از بازارهای اصلی و همچنین سیاست‌های ایمن‌سازی گردشگری به‌ویژه گواهینامه سبز دیجیتال اتحادیه اروپا، امیدها را برای بازگشت برخی از بازارها افزایش داده است. با وجود این به‌دلیل افزایش انواع جدید ویروس کرونا و شیوع مداوم بیماری همه‌گیر محدودیت‌های سفر همچنان وجود دارد. در واقع بازگشت بازار گردشگری به ادامه روند واکسیناسیون، شروع مجدد ایمن و مسوولانه گردشگری با واکنش هماهنگ بین کشورها در مورد محدودیت سفر، پروتکل‌های ایمنی استاندارد و ارتباطات موثر بستگی دارد.

با توجه به نامشخص بودن وضعیت ۲۰۲۱ حدود ۶۰ درصد از متخصصان زمان بازیابی گردشگری بین‌المللی را در سال ۲۰۲۲ می‌دانند این درحالی است که در نظرسنجی اولیه در ژانویه ۵۰ درصد احتمال بازگشت در سال ۲۰۲۲ را می‌دادند همچنین حدود ۴۰ درصد از آنان بازگشت گردشگری را در نیمه دوم سال ۲۰۲۱ برآورد می‌کنند که این رقم در ژانویه ۵۰ درصد بوده است.

متخصصان بازگشت به سطح پیش از کرونا را نیز مورد ارزیابی قرار داده‌اند و حدود ۴۹ درصد از آنها بازگشت به سال ۲۰۱۹ را در سال ۲۰۲۴ یا بعد از آن برآورد می‌کنند و تنها ۳۷ درصد بازگشت به سطح پیش از همه‌گیری را در سال ۲۰۲۳ می‌دانند. این درحالی است که در نظرسنجی ژانویه حدود ۴۷ درصد از کارشناسان معتقد به بازگشت گردشگری در سال ۲۰۲۳ بودند.

سازمان جهانی گردشگری در اوایل سال ۲۰۲۱ در پیش‌بینی‌های خود دو سناریو را مطرح کرده بود که احتمال بازگشت را از ماه ژوئیه یا سپتامبر برآورد کرده که میزان کاهش را به ۵۵ درصد یا ۶۷ درصد می‌رساند. اما با توجه به نتایج ضعیف در سه ماه اول ۲۰۲۱، سناریوها نیز به سمت ارقام پایین تجدیدنظر کرد. در سناریوی اول جهش را همچنان از ماه ژوئیه می‌دانند که ورودی‌های بین‌المللی با افزایش ۴۰ درصدی در سال ۲۰۲۱ نسبت به ۲۰۲۰ همراه خواهد بود، اگرچه همچنان ۶۳ درصد کمتر از سطح پیش از کرونا در سال ۲۰۱۹ است. سناریوی دوم که جهش را در ماه سپتامبر درنظر می‌گیرد با ۱۰ درصد افزایش ورود در مقایسه با سال ۲۰۲۰، کاهش ۷۵ درصدی نسبت به سال ۲۰۱۹ خواهد داشت.

درحالی‌که تقاضا برای گردشگری بین‌المللی به‌شدت کاهش یافته و همچنان تحت فشار است، گردشگری داخلی در چندین بازار بزرگ همچون چین و روسیه رشد قابل‌توجهی داشته به‌طوری‌که سفرهای هوایی به سطح پیش از کرونا در سال ۲۰۱۹ رسیده است و همچنان به رشد خود ادامه می‌دهد. مسافران چینی در تعطیلات یک هفته‌ای جشنواره عید چینی‌ها که در ۱۷ فوریه به پایان رسید، ۲۵۶ میلیون سفر داخلی داشته‌اند که طبق اعلام وزارت گردشگری چین، نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۱۹ افزایش ۷۵ درصدی داشته است.